25 Temmuz 2013 Perşembe

Doğu Türkistan - Sincan Uygur Özerk Bölgesi


Tarihi Türkistan coğrafyasının bugün Çin sınırları içinde kalan doğu bölümü, "Sincan Uygur Özerk Bölgesi" olarak biliniyor. Çin'in kuzeybatısındaki özerk bölgenin yüz ölçümü yaklaşık 1 milyon 600 bin metrekaredir. Geniş bir coğrafyaya yayılan bölge bugün Rusya, Moğolistan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Afganistan, Pakistan ve Hindistan'la komşu durumda. 21.5 milyon nüfuslu özerk bölgede çoğunluğu Uygur Türkleri oluşturuyor. Uygur Türklerinin nüfusa oranı yüzde 45. İkinci sırada ise yüzde 41'lik bir oranla Han Çinlileri bulunuyor. 

Pekin yönetiminin "Hanlılaştırma" politikası yüzünden bölgenin demografik yapısı son 50 yıl içinde dramatik bir şekilde değişti. Bölgede aynı zamanda Kazak, Kırgız ve Moğol kökenli gruplar da yaşıyor. Bu etnik gruplara ait 5 ayrı özerk yapı daha bulunuyor. Tarihin çeşitli dönemlerinde bağımsız olan Doğu Türkistan, özellikle 19. ve 20. yüzyıllarda Çin ve Rusya'nın hakimiyet mücadelesine tanık oldu. 

1878'de Çin tarafından işgal edilen bölge, yeni topraklar anlamına gelen "Sincan" ismi ile doğrudan imparatorluğa bağlandı. Son olarak 1944 yılında ilan edilen Doğu Türkistan Cumhuriyeti, 5 yıl sonra komünist idareye bağlı Çin Halk Kurtuluş Ordusu'nun bölgeye girmesiyle son buldu. O dönem baskılardan kaçan binlerce Uygur Türkü, Himalayaları aşarak doğduğu topraklara terk etti. Bu insanların önemli bir bölümü bugün halen Türkiye'de yaşamını sürdürüyor. 

Bugünkü Sincan-Uygur Özerk Bölgesi'nin başkenti Urumçi'dir. Türk tarihinin önemli kültür merkezlerinden Kaşgar da özerk bölgenin sınırları içerisinde. Kent, Kaşgarlı Mahmut ve Yusuf Has Hacib'in türbelerine ev sahipliği yapıyor. Bölge başta petrol ve kömür olmak üzere önemli yeraltı kaynaklarına sahip. Bölgedeki kaynaklar, enerji sıkıntısı çeken Çin için büyük önem taşıyor. Ancak bölgenin kaynaklarının bölgeye aktarılmaması tepkilere yol açıyor. 

Uygur Türklerinin en önemli sorunları, işsizlik ve Uygurca eğitime getirilen sınırlamalardır. 

Başkent Urumçi, 5 Temmuz 2009'da Uygur Türklerinin barışçıl gösterilerine sahne olmuş, ancak Han Çinlilerinin müdahalesi sonucu çıkan olaylarda 197 kişi hayatını kaybetmişti. 

KAYNAK

TRT Haber, Dünya Gündemi programı




Hiç yorum yok:

Yorum Gönder