2 Temmuz 2013 Salı

Faiz Lobisi Nedir? Nasıl Çalışır?


Başbakan Erdoğan'ın Gezi Parkı olaylarının perde arkasındaki güç olarak işaret ettiği "faiz lobisi" nedir? Nasıl çalışır? Dünyada ve Türkiye'de bugüne kadar neler yaptılar? 

Başbakan Erdoğan Ne Demişti?
Faiz lobisi yıllarca benim milletimin alın terini sömürdü. Bir banka, iki banka, üç banka kim varsa hepsi için aynı şeyi söylüyorum siz ki bize karşı böyle bir opersyon başlattınız bunun bedelini ağır ödeyeceksiniz.”

Ekonomist Süleyman Yaşar, TRT Haber'de faiz lobisi hakkında önemli açıklamalarda bulundu. İşte Yaşar'ın açıklamaları:

FAİZ LOBİSİ NEDİR?

"Bir ürünün fiyatı piyasada rekabet koşullarında belirlenmiyorsa doğru fiyat ortaya çıkmaz, ortaya rantlar çıkar. Faiz paranın fiyatıdır. Paranın fiyatı, rekabet koşulları içerisinde belirlenmeyip belli bir takım bankaların, finansal kuruluşların veya kişilerin kendi aralarında anlaşıp belirlediği bir fiyat oluşturarak işlem gördürüyorsa bunu destekleyenlere, bunlara güzelleme yapanlara faiz lobisi diyoruz."

"Londra'da, Londra bankalararası faiz oranının manipülasyon yoluyla belirlendiği geçen yıl ortaya çıkartıldı. Pek çok banka bu işten dolayı soruşturmaya uğradı ve şu anda yargılanıyorlar. 20 milyar dolar civarında da ceza ödeyecekler. Bu işi yaptıklarını da kabul ettiler. Bunlar genellikle küresel düzeyde çalışan bankalar. Biz rekabet içerisinde Londra bankalararası faiz oranlarının piyasada belirlendiğini zannediyoruz, fakat bunlar kendi aralarında anlaşıp belirlemişler. Dolayısıyla 176 milyar dolara yakın parayı öğrencinin, emeklinin, memurun, işçinin cebinden çalmışlar."

"Nasıl çalıyorlar bunu? Bu faiz oranlarını istedikleri gibi belirliyorlar. Mevduat faizlerini düşük tutuyorlar, kredi faizlerini yüksek tutuyorlar ve sizin aldığınız öğrenci kredisinden, yatırım kredisi, konut kredisi ve otomobil kredisine kadar hepsini istedikleri gibi yönlendiriyorlar."

TÜRKİYE'DEKİ FAİZ LOBİSİ

Türkiye'deki faiz lobisine de değinen Yaşar, sözlerine şöyle devam etti: "Bu lobinin elemanları tarafından örtbas ediliyordu. Diyorlardı ki, 'faiz lobisi yoktur, rekabet içerisinde belirleniyor.' Halbuki Rekabet Kurulu, Nisan ayında 12 bankayı mevduat faizlerini, tüketici kredi faizlerini ve banka kredi kartlarının faizlerini kendi aralarında anlaşarak belirlediklerini tespit etti. Ve bunlara da ceza verdi. Faiz lobisi yoktur diyenlere işte cevap. Hem Londra'da yakalandılar, hem Türkiye'de yakalandılar."

FAİZ LOBİSİ NASIL ÇALIŞIYOR?

Yaşar, bu lobinin nasıl çalıştığını da şu şekilde anlattı: "Faizleri rekabet ortamında belirlenir gibi gösterip kendi aralarında anlaşıyorlar ve istedikleri seviyede tutuyorlar. Bunun neticesinde düşmesi gereken faizler düşmüyor. Ya da yüksek bir kredi faiz oranıyla tüketiciye kredi kullandırıyorlar, dolasıyla buradan büyük kazançlar elde ediyorlar. Bunlara güzelleme yapanlara, bunlara yol açanlara ve bunlara destek verenlere faiz lobisi diyoruz."

FAİZ LOBİSİ KİMLERDEN OLUŞUYOR?

"Bunlar genellikle iktisat literatüründe rant kollama başlığı altında inceleniyor. Çünkü rekabet koşulları içerisinde fiyatlar oluşmuyorsa buna biz rant elde etme diyoruz. Bunu kollayanlar var. Bu kollama da lobiler aracılığıyla yapılıyor. Mesela devlete bürokrat atattırıyorlar. 2006 yılında Merkez Bankası başkanı değişecekti. Hükümet, kendi adaylarını gösterdi. Medyada büyük bir gürültü çıkarıldı. Bunun neticesinde bu kişiler atanamadı. Onun yerine içeriden başka birisi atandı. Dolayısıyla hükümete iş yaptırmayacak kadar güçlüler."




Hiç yorum yok:

Yorum Gönder